سخنرانی در 30 تیر 1358
آیت اله طالقانی در اولین خطبه نمازجمعه دانشگاه تهران :" باید توجه کنیم که یکی از حیله هاي دشمن اینست که یک مخالف را به صورت دشمن قوي در می آورد و گاهی هم دشمنی را می سازد براي اینکه پشت درگیري بین این دو گروه بتواند دسایس خودش را انجام بدهد". درآن زمان تمامی تلاش آیت اله طالقانی این بود که اختلافات میان نیروها را کاهش داده و آنها را با گفت وگو و برخورد آرا به هم نزدیک کند. درمقابل جریاناتی نیز بودند که با برخوردهاي تند و حذفی و فیزیکی می کوشیدند اختلافات فکري را به نزاع و کشمکش تبدیل کنند.
آیت اله طالقانی با این روش ها نیز مقابله می کرد ، در نماز جمعه دوم :"آن کسی که آن دسته اي که به نام دین به گروهی حمله می کنند، به جوامع آنها، محل سخنرانی آنها، کتابخانه هاي بعضی از گروه ها را مورد حمله قرارمی دهند، اینها تصور نکنند خدمت به دین می کنند، یا مسلمان هاي ناآگاه هستند یا آلت دست هستند...".
در آن زمان در برخی استان هاي ایران از جمله کردستان، گنبد و بلوچستان تشنجاتی ایجاد شده بود . آیت اله طالقانی در تجزیه و تحلیل آن حوادث در نماز جمعه دوم می گویند :" انگشت هایی، دست هایی درکارمی آید، نفاسات فی العقد، خناس ها شروع می کنند بین دو گروه به اسم (شیعه – سنی)، (کرد- عرب)، (کرد- ترك)، (فارس- ترکمن) شروع می کنند این عقده ها را هی تهییج کردن و بعد کم کم اینها مقابل هم قرار می گیرند. از دنیا و از انقلاب غافل می مانند و در این میان یک گلوله ناشناسی شلیک می شود و یک نفر این وسط به خاك و خون می غلتد، بعد هم همان عوامل به هم می ریزند، همان کسانی که از خارج تحریک می کنند و از داخل با آنها همکاري می کنند".
آیت اله طالقانی همواره تأکید می کرد ادامه این کشمکش ها موجب می شود استبدادي نوین بر کشور حاکم شود ، در نماز جمعه سوم: "اگر خداي نخواسته به همین منوال پیش برود مستب دینی بر همه ما مسلط خواهندشد ... بعضی از مردم هستند که وقتی با شما مواجه می شوند سخنرانی می کنند و شعار می دهند و شما توده هاي مردم را فریفته گفته هاي خود می کنند. وعده آب و نان و مسکن و آسایش می دهند، در چنین محیطی این انسان براي رسیدن به هدف، همه جور وسیله را توجیه می کند. دین و شرف و انسانیت را به استخدام خود می گیرد، دروغ می گوید، فریب می دهد، خدا را شاهد می گیرد بر این که من می خواهم این مملکت را نجات بدهم. یک رضاخانی، یا یک آریامهري وامثال اینها ولی روحیه اش لجوج ترین و کینه توزترین مردم نسبت به خلق است تا وقتی که سوارکار نشده وعده می دهد ولی همین که سوار شد دیگر به هیچ چیز رحم نمی کند. شروع می کند به فاسد کردن اخلاق، رواج فحشا و ترویج مواد مخدر براي اینکه مردم را محتاج تر کند. براي اینکه خودش بتواند بر همه امور مسلط باشد و زراعت را فاسد می کند. براي اینکه همه محتاج شوند. همه فقیر بشوند، همه رو به شهرها بیاورند، همه دستشان به طرف ادارات و وزارتخانه ها باشد، براي اینکه سر برج حقوقی بگیرند و بعد هم با ذلت و بدبختی زندگی کنند...".
این مضامین در همه برخوردها و سخنرانی هاي آیت اله طالقانی به چشم می خورد . ایشان عملا" تمام تلاشش این بود که شکاف ها و اختلافات را به طور مسالمت آمیز کاهش دهد و در آخرین سخنرانی اش در بهشت زهرا نیز بطور مفصل درباره همین اختلافات صحبت کرد :"شما همه سراسلام دعوا دارید . این می گوید تو اسلام را نفهمیدي، التقاطی هستی، آن می گوید تو اسلام را نفهمیدي مرتجعی، راستی . آن می گوید تو چپی، اسلامت فقاهتی نیست . همه دعوا سرا سلام است. ولی هنوز نفهمیدیم اسلام چه هست..."
امام خمینی نیز در طول دوران حیاتش همواره بر وحدت تأکید داشت . ایشان همواره بر وحدت میان شیعیان و اهل سنت تکیه می کرد . هفته وحدت که نماد اتحاد میان فرقه هاي اسلامی است با تأیید ایشان اعلام شد . در ابتداي انقلاب همگان شاهد بودند ایشان علی رغم اختلاف دیدگاه با نیروهاي ملی، همواره از اشخاصی چون مرحوم مهندس بازرگان و دکترسحابی و دکتریزدي و حتی دکتربنی صدر دفاع می کرد. حتی ایشان صراحتا " اعلام کرد مارکسیست ها هم آزادند مگراینکه توطئه کنند. حزب توده نیز تا چند سال پس از انقلاب به فعالیت خود ادامه داد.
آیت اله منتظري نیز همواره همین مشی امام خمینی را داشت واز اینکه نیروهاي انقلاب به جان هم بیفتند و حذف شوند هشدار می داد.
آیت اله منتظري نیز همواره از تفرقه افکنی و حذف و طرد نیروهاي انقلاب اعلام 60 یکی از صدها /11/ خطرمی کرد . پیام ایت اله منت ظري به مناسبت دهه فجردر 11 موارداست، دراین زمینه : "براي دشمن روشن شده که این انقلاب با توطئه هاي نظامی و تروریستی از پا درنمی آید. پس باید کاري کنند که ملت به حالت یأس و زدگی و ناباوري نسبت به آینده انقلاب برسد . دراین رابطه نباید از نقش عو امل نفوذي دشمن که منافقانه و فرصت طلبانه خود را مکتبی و درخط امام جازده اند غافل ماند . ایشان قهرا " می کوشند جو سوءظن و بدبینی را بین نیروهاي مؤمن و اصیل انقلاب تشدید کنند و مهره هاي خود را پس از خالی نمودن پست هاي حساس از افراد مؤمن و متعهد به کارها بگمارند تا بتوانند به شکل پیچیده اي فرصت ها را از بین ببرند و نارضایتی تدریجی وعمومی را به ارمغان بیاورند"
